Blagoje Baković, Ljubo Perović, Miodrag Čolaković<br/>Foto D. DOZETZAMISLITE crnogorsku školu nasred Vrbasa, u kojoj DPS i SDP, uz pomoć ne malog broja stranaka i nevladinih organizacija iz crne Srbije, dovode nastavni kadar, štampaju gramatike i bukvare na “crnogorskom jeziku”, da se ne ogreše o “dijasporu”. Pa onda podižu crnogorske fabrike i grade institucije i ustanove u kojima će se budući svršeni đaci te škole, kada postanu ljudi, zapošljavati. Jer, teško će, bez terdžumana (prevodioca), razumevati o kakvom se jadu i čudu radi. I teško će šjekiru prevesti u sekiru i neće znati, kada kjokjoške zakjokjodaču, jesu li to kjokje ili ćurke.

 

Ovako, s oporom ironijom, o zahtevu da crnogorski jezik bude uveden u službenu upotrebu u opštini Vrbas, govori pesnik Blagoje Baković. Sa pedesetak objavljenih knjiga prevedenih na 28 jezika, zastupljenošću u svim srpskim čitankama i mnoštvom prestižnih međunarodnih i domaćih nagrada (“Zlatni vitez”, “Konstantin Simonov”, “Kočićevo pero”, “Pečat varoši sremskokarlovačke”...), on je, danas, svakako, najznačajnija ličnost te bačke varoši.

- I zamislite te Vrbašane - Crnogorce koji dovode, prvi put u istoriji, decu svoju za ruke, da uče školu na jeziku koji njihovi roditelji nisu učili - nastavlja, u istom tonu, sagovornik. - Ali, ako, neka. Ni abera. Neka im bude, ako je to uslov da ne hapse i ne progone srpski jezik i njegove nastavnike u Crnoj Gori. Srećom, Bog je tako udesio da se sve ovo ogleda u Njegoševom ogledalu. Srpskom!

Inicijativu da se crnogorski jezik uvede u službenu upotrebu u opštini Vrbas pokrenula je Crnogorska partija (CP) sa oficijelnim sedištem u Novom Sadu, a izvornim ishodištem u Udruženju “Krstaš“, u petnaestak kilometara udaljenom Lovćencu, odavno samoproklamovanoj “prestonici” vojvođanskog crnogorstva. Obrazloženje: 17,4 odsto žitelja vrbaske opštine se na popisu stanovništva iz 2011. deklarisalo kao Crnogorci (7.537 od ukupno 41.950), a to je za 2,4 posto iznad zakonom predviđenog minimuma za uvođenje u službenu upotrebu nekog manjinskog jezika.

NA DOPUNSKOJ - 25 ĐAKA ZA razliku od vrbaske, crnogorski jezik je u službenu upotrebu u susednoj opštini Mali Iđoš, u kojoj je i Lovćenac, uveden još 2010. Štaviše, u lovćenačkoj osnovnoj školi on se, iz udžbenika koji su stigli iz Crne Gore, uči kao dopunski predmet, ali odziv, po rečima Željka Kaluđerovića, nije bogzna kakav: od ukupno preko 300 đaka, uči ga tek 25.

- Naša inicijativa je legitimna i zato što smo mi jedina crnogorska politička stranka u Vojvodini, a njeno vezivanje za broj glasova koje smo dobili na izborima u Vrbasu je puka zamena teza - kaže Aleksandra Perović, predsednica vrbaskog odbora i visoka funkcionerka CP, na čijem čelu je, inače, Nenad Stevović.

Na tim izborima CP je, tvrdi, naime, Miodrag Čolaković iz Saveza Crnogoraca Vojvodine, u Vrbasu dobila svega pet glasova (!) “što jasno govori da njen i monopol njenog predsednika na odbranu crnogorskog identiteta, a time i jezika, nema nikakvog utemeljenja”. Taj stav podržavaju i KPD “Kralj Nikola I”, na čijem čelu je Stevo Kozina, i Udruženje Crnogoraca Vojvodine, koje u Vrbasu predvodi Slavko Višnjić.

- Kao pravi nosioci očuvanja kulturnog i nacionalnog identiteta Crnogoraca u opštini Vrbas, mi ne podržavamo inicijativu CP, o čemu smo pisanim putem obavestili i rukovodstvo opštine - kaže Višnjić. - Inicijativa je, mada standardizaciju crnogorskog jezika doživljavamo kao pobedu, preuranjena. To treba da sačeka buduće sporazume Srbije i Crne Gore.

U takvoj situaciji, rukovodstvo opštine Vrbas odlučilo je da sa realizacijom inicijative ne žuri što, po rečima Ljube Perovića, člana predsedništva CP i v. d. predsednika “Krstaša”, nije dobro.

PREPOLOVLjENI PREMA popisu stanovništva iz 2011. godine, u Vojvodini je registrovan 22.141 Crnogorac, što je za gotovo 40 odsto manje nego po popisu iz 2002. kada ih je bilo 35.513. Još drastičnije smanjenje (preko 44 odsto) zabeleženo je na nivou cele Srbije, gde je ukupan broj sa 55.800 pao na 38.527.

- Zakon je izričit, i nema nijednog razloga da se sa tim čeka - kaže Perović, ispred ulaza u prostorije “Krstaša” u Lovćencu.

Krstaš“ je, inače, jedno od ukupno tri udruženja koja, u tom mestu sa oko 3.200 duša, brine o zaštiti crnogorskog identiteta. Preostala dva su “Princeza Ksenija”, koja mu je neka vrsta ogranka, i “Lovćen” koji, opet, deluje samostalno i u kojem, mada to izričito ne kažu, misle da je to što je inicijativa za uvođenja crnogorskog jezika u službenu upotrebu u Vrbasu suštinski potekla iz Lovćenca, neka vrsta “guranja prsta u oko” tamošnjim Crnogorcima.

- Ta inicijativa je, zapravo, kontraproduktivna i u Vrbasu će od našeg jezika odbiti više ljudi nego što će ih privući - kaže prvi čovek “Lovćena” Željko Kaluđerović. - Po našem sudu, u svemu su, ipak, najvažniji vrlo praktični razlozi, odnosno borba za zauzimanje mesta u Crnogorskom nacionalnom savetu u Srbiji.